فرگشت یافتن سازوکاری برای احتراز از آمیزش با محارم

فرگشت یافتن سازوکاری برای احتراز از آمیزش با محارم

روانشناسی فرگشتی می‌گوید که سنجشگری برای احتراز از آمیزش با اقوام نزدیک فرگشت یافته است.

فرگشت یافتن سازوکاری برای احتراز از آمیزش با محارم
فرگشت یافتن سازوکاری برای احتراز از آمیزش با محارم

در یک نظرخواهی از ۱۸۶ نفر که بین ۱۸ تا ۴۷ سال سن داشتند، هتک ناموس و کودک آزاری در صدر فهرست تابوهای اجتماعی قرار گرفت. آمیزش (داوطلبانه) با خواهر و برادر در میانه فهرست قرار داشت، بدتر از دستبرد به بانک ولی بهتر از قتل همسر. برخی پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که چون ژنتیک فرزند حاصل از ازدواج برادر و خواهر بیشتر احتمال دارد که معیوب باشد، انتخاب طبیعی در طول زمان سازوکارهایی را ایجاد کرده است تا مانع از بروز چنین رفتاری شود. اکنون یک روانشناس فرگشتی به نام دبرا لیبرمن می‌گوید که پرسش‌نامه ساده‌ی او ممکن است برخی از این سازوکارها را آشکار کرده باشد.

بسیاری از حیوانات نیز چنین راداری را دارند. دانشمندان دریافته‌اند حیواناتی که از خردسالی در یک قفس با هم بزرگ شده‌اند معمولا تمایل کمتری به جفت‌گیری با هم دارند که عمدتا بر مبنای شناختن بوهای خاص است و به قرابت ژنتیکی مرتبط نیست. چون نمی‌توانیم آزمون‌های مشابهی را بر روی کودکان انجام دهیم، لیبرمن و همکارانش مطالعات آماری خود را بر تنوع ذاتی در خانواده‌های بشری بنا کردند.

بیش از ۶۰۰ نفر پرسشنامه‌ای را پر کردند که شامل اطلاعاتی در مورد سوابق خانوادگی آن‌ها بود. هر یک از آن‌ها سپس یکی از سه پرسشنامه جداگانه‌ای را بطور تصادفی دریافت کرد که مرتبط بود با: میزان مخالفت اخلاقی با آمیزش با خویشاوندان، یا میزان گذشت و ایثارگری در قبال خواهران و برادران، و یا اینکه تصور آمیزش با خواهر یا برادر چقدر برای‌شان چندش‌آور است.

روانشناسان فرگشتی می‌پندارند نوعی سازوکار ذهنی در انسان وجود دارد که با ارزیابی و سنجش برخی علائم و نشانه‌ها، میزان نسبت خانوادگی با دیگران را تخمین می‌زند. اما سوال مهم این است که آن علائم و اشارات چیستند؟ لیبرمن می‌گوید که یکی از علائم بسیار قدرتمند این است که در کودکی ببینید مادرتان دارد از نوزادی نگهداری می‌کند. آن وقت می‌فهمید که او باید خواهر یا برادر شما باشد. اما آن‌هایی که فرزند کوچک خانواده هستند و ندیده‌اند که مادرشان از نوزاد دیگری مواظبت کند، معمولا نسبتِ خود با خواهران و برادران‌شان را بر حسب زمانی که با آن‌ها سپری می‌کنند متوجه می‌شوند. این را “اثر وسترمارک” می‌خوانند که نام جامعه‌شناسی فنلاندی است که گفت آن‌هایی که از کودکی با یکدیگر بزرگ شده‌اند معمولا تمایلی به ازدواج با هم ندارند، حتی اگر خواهر و برادر نباشند.

پرسش‌نامه لیبرمن نتایج جالب توجهی داشت. برای مثال نشان داد آن‌هایی که خواهر یا برادر کوچک‌تر خود را در بدو تولد دیده‌اند، حتی اگر زمان زیادی را در دوران کودکی با او سپری نکرده باشند، در بزرگ‌سالی کماکان آمیزش با او را چندش‌آور می‌دانند. اما آن‌هایی که خواهر یا برادر کوچکتر را در زمان تولد ندیده‌اند، و یا خودشان فرزند کوچک هستند، رابطه جنسی با خواهر یا برادر را کمتر چندش‌آور می‌دانستند مگر اینکه حداقل چهارده سال با او زندگی کرده باشند. اگر سازوکار ذهنی در شخصی، نسبت خانوادگی با دیگری را بالا تخمین بزند، نه تنها انزجار از رابطه جنسی افزایش می‌یابد بلکه همزمان میزان فداکاری و گذشت نیز افزون می‌شود.

نشان داده شد که خواهرها از آمیزش با برادر خود بیشتر کراهت داشتند تا برادرها از آمیزش با خواهرشان، احتمالا بدین دلیل که زن‌ها در سلامت ژنتیکی فرزندان خود بیشتر از مردها سرمایه‌گذاری می‌کنند. از طرف دیگر، مردانی که خواهر داشتند، تصور آمیزش با خواهر را بیشتر چندش‌آور می‌دانستند تا آن مردانی که خواهر نداشتند.

البته طبیعت رفتار انسان بسیار تاریک‌تر از آن است که با چند نظر خواهی آشکار شود. برخی آمارها حاکی از آن است که حدود سه و نیم میلیون زن در آمریکا مورد سوءاستفاده محارم خود قرار گرفته‌اند. لیبرمن اطمینان دارد که سیستم عصبی مربوط به شناسایی محارم در چنین مواردی معیوب بوده است چرا که سایر شاخص‌ها، نظیر عدم فداکاری و گذشت نیز نشان از نادرست عمل کردن آن سیستم دارد.

او استدلال می‌کند که رابطه با محارم را با کمک تئوری فوق و در کنار عوامل و نیروهای فرهنگی می‌توان توضیح داد و کنجکاوی‌های کودکانه در بروز این پدیده نقشی ندارند. سیستم عصبی در انسان بگونه‌ای شکل گرفته تا مانع شود افراد سالم و زادآور که قرابت ژنتیکی دارند با یکدیگر جفت‌گیری کنند. او اضافه می‌کند که دکتر بازی خواهر و برادران در خردسالی الزاما بدین معنی نیست که سیستم عصبی فوق نادرست عمل می‌کند.

لیبرمن و همکارانش قصد دارند مطالعات خود را در آینده گسترش دهند تا شامل نابینایان و یا آن‌ هایی باشد که حس بویایی‌ شان ضعیف است.

ترجمه:امیر رحمانی / بازنشر از سایت سایت دانش‌آگاهی

منبع :  scientificamerican

آیا مطلب مفید بود؟

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *