علم ‌‌و ‌‌نابخردی. قسمت دوم

علم ‌‌و ‌‌نابخردی

قسمت دوم: “فکر ‌‌بی‌‌موقع”

وقتی ‌‌نظریه‌‌ای ‌‌رد ‌‌شد ‌‌دیگر ‌‌دانشمندان ‌‌باز ‌‌نمی‌‌گردند ‌‌و ‌‌دنبال ‌‌آن‌‌را ‌‌نمی‌‌گیرند ‌‌مگر ‌‌این‌‌که ‌‌دریابند ‌‌چگونه ‌‌می‌‌توان ‌‌آن‌‌را ‌‌در‌‌جایی ‌‌که ‌‌قبلا ‌‌کار ‌‌نمی‌‌کرد ‌‌به‌‌کار‌‌انداخت. ‌‌باید ‌‌اتفاقی ‌‌افتاده ‌‌باشد ‌‌تا ‌‌نظریه ‌‌کار‌‌آمد ‌‌شده ‌‌باشد. یا ‌‌شواهد ‌‌جدیدی ‌‌پیدا ‌‌شده‌‌اند ‌‌یا ‌‌چهار‌‌چوب ‌‌علمی ‌‌چنان ‌‌تغییر ‌‌کرده ‌‌است ‌‌که ‌‌اندیشه‌‌های ‌‌قدیمی ‌‌معنای ‌‌جدید ‌‌یافته‌‌اند.
کپرنیک ‌‌در‌‌قرن ‌‌شانزدهم ‌‌اصول ‌‌کهن ‌‌فيثاغورثی ‌‌را ‌‌مبنی ‌‌بر‌‌حرکت ‌‌زمین ‌‌احیا ‌‌کرد ‌‌- ‌‌اصولی ‌‌که ‌‌صدها ‌‌سال ‌‌از ‌‌نظرها ‌‌افتاده ‌‌بودند. ‌‌ولی ‌‌زمین ‌‌متحرک ‌‌در ‌‌طرح ‌‌کپرنیک ‌‌مقامی ‌‌متفاوت ‌‌با ‌‌آن‌چه ‌‌فیثاغورثیان ‌‌به ‌‌آن ‌‌نسبت ‌‌می‌‌دادند ‌‌احراز‌‌کرد. ‌‌در ‌‌جهان ‌‌فیثاغورثی ‌‌زمین، ‌‌ماه، ‌‌خورشید، ‌‌پنج ‌‌سیاره ‌‌مرئی ‌‌و ‌‌ستارگان ‌‌ثابت ‌‌در ‌‌دوایر ‌‌متحدالمرکز ‌به‌‌دور ‌‌یک ‌‌آتش ‌‌مرکزی ‌‌می‌‌چرخیدند. ‌‌بین ‌‌زمین ‌‌و ‌‌آتش ‌‌مرکزی ‌‌سیاره ‌‌دیگری ‌‌بود ‌‌که ‌‌ضد‌‌زمین ‌‌نام ‌‌داشت. ‌‌مردم ‌‌زمین، نه ‌‌ضد‌‌زمین ‌‌را ‌‌می‌‌توانستند ‌‌ببینند ‌‌و ‌‌نه ‌‌آتش ‌‌مرکزی ‌‌را، ‌‌زیرا ‌‌زمین ‌‌به‌‌گونه‌‌ای ‌‌می‌‌چرخید که طرف ‌‌مسکون ‌‌آن ‌‌همواره ‌‌پشت ‌‌به‌‌این ‌‌دو ‌‌داشت؛ ‌‌درست ‌‌همان‌‌طور ‌‌که ‌‌طرف ‌‌دیگر ‌‌ماه ‌‌طبق ‌‌نجوم ‌‌امروز ‌‌همیشه ‌‌پشت ‌‌به ‌‌زمین ‌‌است. ‌‌ارسطوئیان ‌‌این ‌‌طرح ‌‌را ‌‌به ‌‌نفع ‌‌یک ‌‌طرح ‌‌زمین ‌‌مرکز ‌‌رد کردند ‌‌که ‌‌در ‌‌آن ‌‌اجرام ‌‌غیرقابل ‌‌مشاهده ‌‌وجود ‌‌نداشت. ‌‌معتقد ‌‌بودند ‌‌که ‌‌ماه، ‌‌خورشید، ‌‌سیارات ‌‌و ‌‌ستارگان ‌‌به‌‌دور ‌‌زمین ‌‌می‌‌گردند. ‌‌وقتی ‌‌کپرنیک ‌‌با ‌‌طرح ‌‌ارسطویی ‌‌به ‌‌نبرد ‌‌برخاست ‌‌به‌‌سراغ تفكر ‌‌فیثاغورثی ‌‌رفت ‌‌که ‌‌زمین ‌‌را ‌‌متحرک ‌‌می‌‌دانست، ‌‌ولی ‌‌زمینش ‌‌را ‌‌دور‌‌یک ‌‌مرکز ‌‌متفاوت ‌‌یعنی ‌‌خورشید ‌‌به‌‌گردش ‌در‌‌آورد. ‌‌اعتراض ‌‌قدیمی ‌‌به ‌‌طرح ‌‌فیثاغورثی ‌‌- ‌‌اینکه ‌‌در‌‌آن ‌‌اجرام ‌‌غیر‌‌قابل ‌‌مشاهده ‌‌مفروض ‌‌است ‌‌- ‌‌دیگر ‌‌مورد‌‌نداشت.
مثال ‌‌دیگر ‌‌بازگشت ‌‌علم ‌‌به ‌‌عقیده ‌‌قدیمی‌‌تر ‌‌نسبیت ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌است. ‌‌فیلسوف ‌‌آلمانی، ‌‌گو‌‌تفريد‌‌ويلهم‌‌فون ‌‌لایبنیتز، ‌‌این ‌‌عقیده ‌‌را ‌‌در ‌‌ابتدای ‌‌قرن ‌‌هجدهم ‌‌ابراز‌‌کرد، ‌‌یعنی ‌‌زمانی ‌‌که ‌‌مکانیک ‌‌سماوی ‌‌نیوتن ‌‌اصل ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌مطلق ‌‌را ‌‌شامل ‌‌می‌‌شد. ‌‌به‌‌نظر ‌‌نیوتون ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان، ‌‌مستقل ‌‌از ‌‌اشیاء ‌‌وجود ‌‌دارند. ‌‌به ‌‌این ‌‌معنی ‌‌که ‌‌اگر ‌‌هیچ ‌‌شیئی ‌‌وجود ‌‌نمی‌‌داشت، ‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌هم‌چنان ‌‌موجود ‌‌بودند. ‌‌از‌‌طرف ‌‌دیگر ‌‌لایبنیتز ‌‌معتقد ‌‌بود ‌‌که ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌تنها ‌‌روابط ‌‌بین ‌‌اشیاء ‌‌هستند، ‌‌به‌‌نحوی ‌‌که ‌‌اگر ‌‌هیچ ‌‌شیئی ‌‌موجود ‌‌نمی‌بود ‌‌فضا‌‌و‌‌زمانی ‌‌هم ‌‌وجود ‌‌نداشت. ‌‌استدلال‌‌های ‌‌او ‌‌عمدتا ‌‌فلسفی ‌‌بودند. ‌‌این ‌‌استدلال‌‌ها ‌‌از ‌‌ملاحظاتی ‌‌استخراج ‌‌شده ‌‌بود ‌‌که ‌‌به‌‌معنادار ‌‌بودن ‌‌مفهوم ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌مستقل ‌‌از ‌‌اشیاء ‌‌و ‌‌حوادث ‌‌مربوط ‌‌می‌‌شدند؛ ‌‌مثلا ‌‌اگر ‌‌بگوییم ‌‌خدا ‌‌جهان ‌‌را ‌‌زودتر ‌‌یا ‌‌در‌‌مکان ‌‌متفاوتی ‌‌خلق ‌‌کرد ‌‌هیچ ‌‌مفهومی ‌‌ندارد. ‌‌اما ‌‌نیوتون ‌‌یک ‌‌مکانیک ‌‌ریاضی ‌‌موفق ‌‌در ‌‌اختیار ‌‌داشت ‌‌و ‌‌برنده ‌‌شد. ‌‌تنها ‌‌در ‌‌قرن ‌‌بیستم ‌‌بود ‌‌که ‌‌عقیده ‌‌لایبنیتز ‌‌به‌‌برکت ‌‌نظریه ‌‌نسبیت ‌‌عمومی ‌‌انیشتین ‌‌باز‌‌گشت. ‌‌تا ‌‌آن‌‌زمان ‌‌ریاضیات ‌‌بسیار‌‌پیچیده‌‌تر ‌‌شده ‌‌بود ‌‌و ‌‌علم ‌می‌‌توانست ‌‌نسبیت ‌‌فضا‌‌و‌‌زمان ‌‌را ‌‌با ‌‌دقت ‌‌و ‌‌تفصیلی ‌‌بسیار ‌‌فراتر ‌‌از ‌‌صورت‌‌بندی ‌‌اصلی ‌‌لایبنیتز ‌‌مطرح ‌‌کند. ‌‌نظریه ‌‌عمومی ‌‌انیشتین ‌‌که‌‌جای ‌‌اصول ‌‌فضا‌‌زمان ‌‌و ‌‌گرانش ‌‌نیوتن ‌‌را ‌‌گرفت ‌‌ازحمایت ‌‌استدلال‌‌های ‌‌نظری ‌‌و ‌‌شواهدتجربی ‌‌که ‌‌دردوران‌قبل ‌‌ناشناخته ‌‌بودند ‌‌برخوردار بود.
معمولا ‌‌تصور ‌‌می‌‌شود ‌‌که ‌‌نظریه‌‌های ‌‌نوابیغ ‌‌تازه، ‌‌بدیع ‌‌و ‌‌بی‌‌سابقه‌‌اند. ‌‌ولی ‌‌بسیاری ‌‌از ‌‌آنها ‌‌در ‌‌حقیقت ‌‌بازگشت ‌‌به ‌‌یک ‌‌شیوه ‌‌از ‌‌مد‌‌افتاده ‌‌نگرش ‌‌به‌‌جهان‌‌اند. ‌‌وقتی ‌‌سودازده ‌‌با ‌‌پیچیدگی‌‌های ‌‌علم ‌‌امروز ‌‌روبه‌‌رو ‌‌می‌‌شود ‌‌به‌‌دنبال ‌‌توضیحاتی ‌می‌‌گردد ‌‌که ‌‌فهم‌شان ‌‌ساده‌‌تر ‌‌باشد ‌‌و ‌‌اغلب ‌‌آنها ‌‌را ‌‌در‌‌میان ‌‌چیزهایی ‌‌می‌‌یابد ‌‌که ‌‌علم ‌‌قبلا ‌‌کنار ‌‌گذاشته ‌‌است. ‌‌بهترین ‌‌مثال ‌‌زمین ‌‌تخت ‌‌است. ‌‌چطور‌‌ممکن ‌‌است ‌‌که ‌‌زمین ‌‌کروی ‌‌باشد ‌‌و ‌‌باز ‌‌مردمی ‌‌که ‌‌در‌‌طرف ‌‌دیگر ‌‌آن ‌‌هستند ‌‌نیفتند؟ ‌‌چطور‌‌ممکن ‌‌است ‌‌که ‌‌زمین ‌‌با ‌‌چنین ‌‌سرعت ‌‌مهیبی ‌‌بچرخد ‌‌و ‌‌حرکتش ‌‌برای ‌‌ما ‌‌کاملا ‌‌غیرقابل ‌‌مشاهده ‌‌باشد، ‌در‌‌صورتی ‌‌که ‌‌می‌‌توانیم ‌‌حتی ‌‌کمترین ‌‌حرکت ‌‌ماشینی ‌‌را ‌‌که ‌‌در آن ‌‌نشسته‌‌ایم ‌‌دریابیم؟ ‌‌طرفداران ‌‌زمین ‌‌تخت ‌‌نمی‌‌فهمند، ‌‌پس ‌‌به‌‌دیدگاه ‌‌عصر ‌‌ساده‌‌نگر‌‌تری ‌‌باز‌‌می‌‌گردند. ‌‌هر‌‌استدلالی ‌‌که ‌‌ارائه ‌‌می‌‌کنند ‌‌مدت ‌‌مدیدی ‌‌است ‌‌که ‌‌رد ‌‌شده ‌‌است. ‌‌آنها ‌‌برخلاف ‌‌دانشمندانی ‌‌که ‌‌یک ‌‌عقیده ‌‌قدیمی ‌‌را ‌‌احیا ‌‌می‌‌کنند ‌‌به ‌‌آن ‌‌لباس ‌‌تازه‌‌ای ‌‌نمی‌‌پوشانند. ‌‌دانشمندان ‌‌به ‌‌آنها ‌‌گوش ‌‌نمی‌‌دهند، ‌‌زیرا ‌‌همه‌‌را ‌‌قبلا ‌‌شنیده‌‌اند. ‌‌آنها ‌‌چیزی ‌‌ندارند ‌‌بگویند ‌‌که ‌‌دیگران ‌‌قبلا ‌‌بهتر ‌‌نگفته ‌‌باشند ‌‌و ‌‌غیر‌‌عملی ‌‌از‌‌کار ‌‌در‌‌نیامده ‌‌باشد.
مثال ‌‌دیگر ‌‌بحث‌‌های ‌بی‌‌موقع ‌‌را ‌‌می‌‌توان ‌‌در‌‌میان ‌‌اعتراض‌‌های ‌‌آفرینش‌‌گرایان ‌به‌‌فرگشت ‌‌یافت. ‌‌آفرینش ‌‌گرایان ‌‌دلیل ‌‌می‌‌آوردند ‌‌که ‌‌فرگشت ‌‌به‌‌هم ‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌و ‌‌آفرینش‌‌گرایی ‌‌به ‌‌فاجعه‌‌گرایی ‌‌وابسته ‌‌است ‌‌و ‌‌شواهد ‌‌زمین‌‌شناسی ‌‌موافق ‌‌مورد ‌‌دوم ‌‌هستند ‌‌و ‌‌نه ‌‌مورد ‌‌اول ‌‌این ‌‌بحث ‌‌کاملا ‌‌بی‌‌موقع ‌‌است، ‌‌زیرا ‌‌دوگانگی ‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌- ‌‌فاجعه‌‌گرایی ‌‌را ‌‌به‌‌صورت ‌‌بحثی ‌‌که ‌‌هنوز ‌‌زنده ‌‌است ‌‌می‌‌نمایاند.
هم‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌را ‌‌جیمز‌‌هاتون ‌‌در ‌‌قرن ‌‌هجدهم ‌‌و ‌‌سر ‌‌چارلز‌‌لایل ‌‌در ‌‌قرن ‌‌نوزدهم ‌‌مطرح ‌‌کردند ‌‌تا ‌‌پادزهر ‌‌تمایلی ‌‌باشد ‌‌که ‌‌برای ‌‌توجیه ‌‌پدیده‌‌های ‌‌زمین‌‌شناسی ‌‌(مثل ‌‌تشکيل ‌‌کوه‌ها) ‌‌در‌‌چارچوب ‌‌تحولات ‌‌ناگهانی، ‌‌از ‌‌قبیل ‌‌سیل‌‌های ‌‌بزرگ ‌‌با ‌‌زلزله‌‌های ‌‌شدید، ‌‌وجود ‌‌داشت. ‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایان ‌‌می‌‌کوشیدند ‌‌تمام ‌‌تغییرات ‌‌زمین‌‌شناسی ‌‌را ‌‌به ‌‌کمک ‌‌فرایندهای ‌‌تدریجی ‌‌نظیر ‌‌فرسایش، ‌‌ته‌‌نشینی، ‌‌گسیختگی ‌‌و ‌‌برخاستگی ‌‌توجیه ‌‌کنند. ‌‌لایل ‌‌دوست ‌‌نزدیک ‌‌داروین ‌‌بود. ‌‌کار ‌‌او ‌‌در‌‌زمینه ‌‌زمین‌‌شناسی ‌‌مؤيد ‌‌نظرية ‌‌داروین ‌‌بود، ‌‌زیرا ‌‌حاکی ‌‌از ‌‌آن ‌‌بود ‌‌که ‌‌زمین ‌‌آن‌قدر ‌‌عمر‌‌دارد ‌‌که ‌‌فرایند ‌‌فرگشت ‌‌بتواند ‌‌تحقق ‌‌یافته ‌‌باشد. ‌‌به‌‌هر‌‌حال ‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایان ‌‌به‌‌تدریج ‌‌متوجه ‌‌شدند ‌‌که ‌‌بعضی ‌‌از ‌‌تغییرات ‌‌باید ‌با ‌‌شدت ‌‌و ‌‌ناگهانی ‌‌انجام ‌‌شده ‌‌باشند. ‌‌در‌‌این ‌‌ضمن ‌‌طرفداران ‌‌دگرگونی‌‌-‌‌های ‌‌ناگهانی ‌‌معتقدند ‌‌که ‌‌تعداد ‌‌زیادی ‌‌«فاجعه، ‌‌فرعی ‌‌باید ‌‌به‌‌صورت ‌‌آرام ‌‌و ‌‌قانونمند ‌‌واقع ‌‌شده ‌‌باشد. ‌‌دو‌‌گانگی ‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌و ‌‌فاجعه‌‌گرایی ‌از‌‌هم ‌‌پاشید. ‌‌آفرینش‌‌گرایان ‌‌طوری ‌‌رفتار ‌‌می‌‌کنند ‌‌که ‌‌گویی ‌‌این ‌‌منازعه ‌‌هنوز ‌‌جریان ‌‌دارد ‌‌و ‌‌چهار‌‌چوب ‌‌فعلی ‌‌فرگشت ‌‌هنوز ‌‌به‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌نوع ‌‌قدیمی ‌‌وابسته ‌‌است. ‌‌مبارزه ‌‌با‌‌صورت ‌‌هم‌‌شکل‌‌گرایی ‌‌در‌‌این ‌‌مرحله ‌‌آب ‌‌در‌‌هاون ‌‌کوبیدن ‌‌است.
به‌‌همین ‌‌ترتیب ‌‌استدلال ‌‌آفرینش‌‌گرایان ‌‌مبنی ‌‌بر‌‌آن‌‌که ‌‌جهش ‌‌نمی‌‌تواند ‌‌کاری ‌‌را ‌‌که ‌‌فرگشت ‌‌از ‌‌آن ‌‌می‌‌خواهد ‌‌انجام ‌‌دهد، ‌‌بر‌‌یک ‌‌مفهوم ‌‌منسوخ ‌‌جهش ‌‌و ‌‌نقش ‌‌آن ‌‌در ‌‌فرآیند ‌‌فرگشت ‌‌متکی ‌‌است. ‌‌سابقه ‌‌زیست‌‌شناسی ‌‌فرگشتی ‌‌نوین ‌‌به ‌‌اسنتز ‌‌فرگشتی ‌‌دهه ‌‌۱۹۳۰ ‌‌باز ‌‌می‌‌گردد. ‌در ‌‌فاصله ‌‌بين ‌‌داروین ‌‌و ‌‌دیدگاه ‌‌جدید، ‌‌وراثت ‌‌مندل ‌‌تا ‌‌آن‌‌حد ‌‌توسعه ‌‌یافت ‌‌که ‌‌تونست ‌‌با ‌‌عقاید ‌‌داروین ‌‌و ‌‌به‌‌ویژه ‌‌با ‌‌انتخاب‌‌طبیعی ‌‌ادغام ‌‌شود. ‌‌سنتز ‌‌فرگشتی ‌‌بدون ‌‌مخالفت ‌‌فرگشت‌‌گرایان ‌‌دیگر ‌‌ظهور‌‌نکرد ‌‌و ‌‌پاره‌‌ای ‌‌از ‌‌این ‌‌نظریات ‌‌دیگر ‌‌بری ‌‌جهش، ‌‌نقش ‌‌فرعی ‌‌یا ‌‌حتى ‌‌تخریبی ‌‌در ‌‌فرگشت ‌‌قائل ‌‌شدند.
تئودوسیوس ‌‌دبژانسکی ‌‌که ‌‌یکی ‌‌از ‌‌بنیان‌گزاران ‌‌سنتز ‌‌فرگشتی ‌‌است ‌‌در‌‌اثر ‌‌خود ‌‌به‌‌نام ‌‌وراثت ‌‌و ‌‌منشا ‌‌انواع ‌‌چنین ‌‌می‌‌نویسد: ‌‌«نوع ‌‌دیگر ‌‌انتقادات ‌‌وارده ‌‌بر ‌‌نظریه ‌‌جهش ‌‌مدعی ‌‌است ‌‌که ‌‌جهش‌‌هایی ‌‌که ‌‌در ‌‌دروزوفيلا ‌‌(مگس ‌‌میوه) ‌‌و ‌‌ارگانیسم‌‌های ‌‌دیگر ‌‌مشاهده ‌‌کرده‌‌اند ‌‌موجب ‌‌زوال ‌‌قابلیت ‌‌زیست، ‌‌تغییرات ‌‌آسیب‌‌شناختی ‌‌و ‌‌ناقص‌‌الخلقگی ‌‌می‌‌شود ‌‌و ‌‌بنابراین ‌‌نمی‌‌تواند ‌‌آجر ‌‌ساختمانی ‌‌فرگشت ‌‌باشد. ‌‌این ‌‌ادعا ‌‌به‌‌قدری ‌‌تکرار‌‌شده ‌‌که ‌‌دیگر ‌‌فقط ‌‌به‌‌زور ‌‌تکرار ‌‌اعتبار ‌‌یافته ‌‌است.» ‌‌دېژانسکی ‌‌به ‌‌مقابله ‌‌با ‌‌این ‌‌اعتراض ‌‌می‌‌پردازد. ‌‌او ‌‌توضیح ‌‌می‌‌دهد ‌‌که ‌‌جهش ‌‌طیفی ‌‌را ‌‌تشکیل ‌می‌‌دهد ‌‌که ‌‌از ‌‌مواردمهلک ‌‌تاتغییراتی ‌‌راکه ‌‌برای ‌‌زیست ‌‌بی‌‌اثر ‌‌یاحتی ‌‌مفیدند ‌‌شامل ‌می‌‌شود. ‌‌ریاضیات ‌‌وراثت ‌‌تنها ‌‌نیازمند ‌‌چندتغییر ‌‌مفید ‌‌است ‌‌تاویژگی‌‌های ‌‌جدید ‌‌درجمعیت ‌‌جابی‌افتند.
هر‌‌شکی ‌‌هم ‌‌که ‌‌مردم ‌‌درباره ‌‌سودمندی ‌‌جهش ‌‌در ‌‌فرگشت ‌‌داشتند ‌‌با ‌‌ظهور ‌‌زیست‌‌شناسی ‌‌مولکولی ‌‌کاملا ‌‌زایل ‌‌شد. ‌‌زیست‌‌شناسان ‌‌مولکولی ‌‌ساختار ‌‌شیمیایی ‌‌ژن ‌‌را ‌‌کشف ‌‌کردند. ‌‌آنها ‌‌جهش ‌‌را ‌بر‌‌حسب ‌‌شیمی ‌‌جدید ‌‌دی‌‌ان‌‌ای ‌‌و ‌‌آر‌‌ان‌‌ای ‌‌دوباره ‌‌تعریف ‌‌کردند. ‌‌این ‌‌دانشمندان ‌‌می‌‌توانند ‌‌انواع ‌‌بسیار ‌‌مختلف ‌‌تغییرات ‌‌را ‌‌در ‌‌مواد ‌‌وراثتی ‌‌بررسی ‌‌کنند. ‌آزمون‌‌های ‌‌بیوشیمیایی ‌‌نشان ‌‌می‌‌دهند ‌‌که ‌‌جهش‌‌های ‌‌کوچک ‌‌زیادی ‌‌روی ‌‌می‌‌دهند ‌‌و ‌‌این ‌‌جهش‌‌ها ‌‌می‌‌توانند ‌‌بی‌‌آن‌‌که خود ‌‌را ‌‌در‌‌سطح ‌‌رفتار ‌‌یا ‌‌ظاهر ‌‌ارگانیسم ‌‌نشان‌‌دهند ‌‌تجمع ‌‌یابند. ‌‌سپس ‌‌تغییرات ‌‌محیطی ‌‌ممکن ‌‌است ‌‌این ‌قابلیت‌‌های ‌‌نهان ‌‌ارگانیسم ‌‌را ‌‌آشکار‌‌کنند. ‌‌شاید ‌‌این ‌‌استدلال ‌‌که ‌‌جهش ‌‌نمی‌‌تواند ‌‌در ‌‌فرایند ‌‌فرگشت ‌‌سهیم ‌‌باشد ‌‌در ‌‌یکی ‌‌از ‌‌مراحل ‌‌تاریخ ‌به‌‌نظر‌‌پذیرفتنی ‌‌رسیده ‌‌باشد، ‌‌ولی ‌‌برای ‌‌زیست‌‌شناسی ‌‌فرگشتی ‌‌دیگر ‌‌مانع ‌‌مهمی ‌‌ایجاد ‌‌نمی‌‌کند. ‌‌نظریه ‌‌امروز ‌‌با ‌‌اعتراض ‌‌به ‌‌اسلاف ‌‌آن ‌‌رد ‌‌نمی‌‌شود.

“ادامه دارد”

ترجمه: آزیتا قدسی‌راثی

 


انجمن پیشبرد علوم آتئیست ها و اگنوستیک ها

آیا مطلب مفید بود؟

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *